منوی اصلی
Skip Navigation Links
عناوین آخرین مقالات
نظر سنجی
آمار بازدید سایت
نماز جمعه، فضیلت و آداب آن
إن الحمد لله، نحمده، و نستعينه، و نستغفره، و نعوذ بالله من شرور أنفسنا، ومن سيئات أعمالنا، من يهده الله فلا مضل له، ومن يُضلل فلا هادي له، وأشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شريك له، وأشهد أن محمداً عبده ورسوله، صلّى الله عليه وعلى آله وأصحابه وسلم تسليماً كثيراً أما بعد: (يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاة مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ) ترجمه: " ای کسانی که ایمان آورده اید، هنگامی که در روز جمعه برای نماز اذان گفته می شود به سوی نماز و ذکر الله بشتابید و خرید و فروش را رها کنید، اگر بدانید این برای شما بهتر است." « سوره جمعه/ آیه9» دین اسلام اجتماع را دوست دارد و به اجتماع و هماهنگی دعوت می کند و تفرقه را ناپسند ‏می شمارد و از آن دوری می جوید.‏ و هیچ فرصتی از فرصتهای آشنائی متقابل و أُنس گرفتن و دوستی و اجتماع و هماهنگی بین ‏مسلیمن دیده نشده مگر اینکه آنان را به آن دعوت نموده و امر کرده است.‏ دراین نوشتار سعی شده أولاً جایگاه و اهمیت نماز جمعه، ثانیاً به فضیلت، آداب و احکام آن پرداخته شده و با جمع بندی مطالب به پایان رسیده است. جایگاه و اهميت نماز جمعه: بهترين دليل برجایگاه و اهميت اين فريضه بزرگ اسلامى قبل از هر چيز آيات سوره جمعه است، كه به همه ی مسلمانان و اهل ايمان دستور مى‏دهد به محض شنيدن اذان جمعه به سوى آن بشتابند، و هرگونه كسب و كار و برنامه مزاحم را ترك گويند. (يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ) « سوره ی جمعه/ آیه 9» ترجمه: "اي مؤمنان ! هنگامي كه براي نماز جمعه اذان گفته شد ، به سوي ذكر و عبادت خدا بشتابيد و داد و ستد را رها سازيد . اين ( چيزي كه بدان دستور داده مي‌شويد ) براي شما بهتر و سودمندتر است اگر متوجه باشيد .‏" و دراحاديث پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم نيز تأكيدهاى فراوانى وارد شده است مبنی برحضور در نماز جمعه و بايد توجه داشت كه مذمتهاى شديدى كه در مورد ترك نماز جمعه آمده : قال رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم:«لَيَنْتَهِيَنَّ أَقْوَامٌ عَنْ وَدْعِهِمُ الْجُمُعَاتِ، أَوْ لَيُخْتَمَنَّ عَلَى قُلُوبِهِمْ، ثُمَّ لَيُكْتَبُنَّ مِنَ الْغَافِلِينَ» (صحیح مسلم) ترجمه: "رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم فرمودند، افرادی که جمعه را ترک می کنند باید ازعملشان دست بکشند وگرنه خداوند بر قلب هایشان مهر می زند، سپس در زمره ی غافلان قرار می گیرند." فلسفه نماز جمعه: نماز جمعه، قبل از هر چيز يك عبادت بزرگ دسته جمعى است، و اثر عمومى عبادات را كه پاک کردن روح و جان، و شستن دل از آلودگيهاى گناه و زدودن زنگار معصيت از قلب مى‏باشد در بردارد. و اما از نظر اجتماعى ، يك كنگره عظيم هفتگى است كه بعد از كنگره سالانه حج، بزرگترين كنگره اسلامى مى‏باشد. در حقيقت، اسلام به سه اجتماع بزرگ اهميت مى‏دهد: 1. اجتماعات روزانه كه در نماز جماعت حاصل مى‏شود. 2. اجتماع هفتگى كه در مراسم نماز جمعه است. 3. و اجتماع حجّ كه در كنار خانه خدا هر سال يك بار انجام مى‏گيرد. نقش نماز جمعه در اين ميان بسيار مهم است بخصوص اين كه يكى از برنامه‏هاى خطيب در خطبه نماز جمعه، ذكر مسائل مهم سياسى و اجتماعى و اقتصادى است. رخداد های روز جمعه: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: ((خَيْرُ يَوْمٍ طَلَعَتْ فیه الشَّمْسُ يَوْمُ الْجُمُعَةِ، فِيهِ خُلِقَ آدَمُ، وَفِيهِ أُدْخِلَ الْجَنَّةَ، وَفِيهِ أُخْرِجَ مِنْهَا))«صحیح مسلم» ترجمه: "رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم فرمودند: بهترین روزی که خورشید برآن طلوع می کند روز جمعه است در این روز آدم آفریده شد و در این روز وارد بهشت شد و در این روز از آن خارج گردید." قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: ((إِنَّ فِي الْجُمُعَةِ لَسَاعَةً لَا يُوافِقُهَا مُسْلِمٌ قَائِمٌ يُصَلِّي، يَسْأَلُ اللَّهَ خَيْرًا إِلَّا أَعْطَاهُ إِيَّاهُ))وَ قَالَ بِيَدِهِ يُقَلَّلُهَا. « صحیح بخاری» ترجمه: "رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند: در روز جمعه ساعتی است که اگر بنده ی مسلمان به آن برخورد کند و در حال ایستاده نماز می خواند و از خداوند چیزی مسألت نماید، خداوند حتماً نیازش را برآورده می کند و با دستش اشاره نمود که وقت کوتایی است." بعضی ازاعمال مستحب روز جمعه قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا كَانَ يَوْمُ الْجُمُعَةِ فَاغْتَسَلَ الرَّجُلُ , وَغَسَلَ رَأْسَهُ , ثُمَّ تَطَيَّبَ مِنْ أَطْيَبِ طِيبِهِ , وَلَبِسَ مِنْ صَالِحِ ثِيَابِهِ، ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ وَلَمْ يُفَرِّقْ بَيْنَ اثْنَيْنِ , ثُمَّ اسْتَمَعَ لِلْإِمَامِ غُفِرَ لَهُ مِنَ الْجُمُعَةِ إِلَى الْجُمُعَةِ» صحیح ابن خذیمه رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند: اگر در روز جمعه فرد 1.غسل زده و 2. سرش را شسته سپس از 3. بهترین عطرش استفاده کرده و 4. لباس خوبی را پوشیده و 5. برای نماز خارج شده و بین دو نفر جدایی نیفکند و 6. به خطبه ی امام گوش فرا دهد گناهانش از این جمعه تا جمعه بعدی بخشیده می شود. و نا گفته نماند یکی دیگر از مستحبات روز جمعه این است که شخص نمازگزار زود به مسجد برود. تحیه مسجد عَنْ جَابِرٍ قَالَ: جَاءَ سُلَيْكٌ الْغَطَفَانِيُّ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ , فَجَلَسَ , فَقَالَ لَهُ: «يَا سُلَيْكُ , قُمْ فَارْكَعْ رَكْعَتَيْنِ و َتَجَوَّزْ فِيهِمَا» , ثُمَّ قَالَ: «إِذَا جَاءَ أَحَدُكُمْ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَ الْإِمَامُ يَخْطُبُ فَلْيَرْكَعْ رَكْعَتَيْنِ , وَلْيَتَجَوَّزْ فِيهِمَا» (صحیح مسلم) "از جابر بن عبدالله رضی الله عنه روایت است که سلیک بن عطفانی رضی الله عنه در حالی که پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم در روز جمعه خطبه می خواند وارد مسجد شد و نشت، پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم فرمود: ای سلیک بلند شو و دو رکعت نماز بخوان و آن را کوتاه نما، سپس فرمود: هر گاه یکی از شما در روز جمعه وارد مسجد و امام خطبه می خواند دو رکعت نماز مختصر بخواند." و قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِذَا دَخَلَ أَحَدُكُمُ المَسْجِدَ فَلْيَرْكَعْ رَكْعَتَيْنِ قَبْلَ أَنْ يَجْلِسَ» (متفق علیه) ترجمه: "هر گاه یکی از شما وارد مسجد شد قبل از اینکه بنشیند دورکعت نماز بخواند." قرائت سوره کهف در شب یا روز جمعه: خواندن سورهْ کهف در روز جمعه خواه قبل از نماز، خواه بعد از نماز دارای اجر و پاداش زیادی می باشد. درروایتی آمده است که خواندن سوره کهف در روز جمعه باعث عفو و بخشش گناهان یک هفته گذشته می گردد. زیاد دعا کردن و فرستادن درود بر پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم در روز جمعه بیش از ایام دیگر پاداش و ثواب دارد.در حدیث آمده است که روز جمعه بکثرت دعا خوانده شود. تذکرات: ا- از زمانی که خطیب روی منبر رفت تا اتمام نماز جمعه هرگونه خرید و فروش برای کسانی که نماز جمعه بر آنان واجب است حرام می باشد. 2- زمانی که خطیب روی منبر رفت ملائکه ای که ثواب زود آمدن به مسجد را می نویسد پرونده ها را بسته و دیگر اسامی را ثبت نمی کنند. 3- فرد حتماً یاید به رکوع رکعت دوم برسد و اگر به رکوع رکعت دوم نرسد گرچه نیت جمعه را می کند ولی لازم است چهار رکعت نماز ظهر بخواند. عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:«مَنْ أَدْرَكَ رَكْعَةً مِنْ صَلَاةِ الْجُمُعَةِ وَغَيْرِهَا فَلْيُضِفْ إِلَيْهَا أُخْرَى وَقَدْ تَمَّتْ صَلَاتُهُ» سنن دارقطنی از ابن عمر رضی الله عنهما روایت است که رسول اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فرمودند: کسی که رکعتی از نماز جمعه و غیره را دریافت بقیه رکعت ها را به آن اضافه کند و نمازش کامل نماید. 4- با شروع خطبه سکوت را کامل رعایت نماییم. عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ: (( إِذَا قُلْتَ لِصَاحِبِكَ: أَنْصِتْ، يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَالْإِمَامُ يَخْطُبُ، فَقَدْ لَغَوْتَ ))صحیح بخاری از ابو هریره روایت است که رسول الله صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فرمودند: هر گاه هنگام خطبه ی امام به دوستت گفتی ساکت شو سخن باطلی گفته ای. 5- از دیر آمدن و شکستن صفها خودداری کنیم. عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُسْرٍ، قَالَ: كُنْتُ جَالِسًا إِلَى جَانِبِهِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَقَالَ: جَاءَ رَجُلٌ يَتَخَطَّى رِقَابَ النَّاسِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «اجْلِسْ فَقَدْ آذَيْتَ وَآنَيْتَ» ترجمه: "از عبدالله بن بسر رضی الله عنهما روایت است که مردی در روز جمعه از میان مردم عبور نمودو رسول الله صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ در حال خواندن خطبه بود، پیامبر صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فرمود: بنشین زیرا آزار و اذیت رسانده و دیر آمدی. " تذکر: اگر صف اول پر نشده و جای خالی داشت و سبب اذیت دیگران نمی شود مشکلی نیست که آن جای خالی را پر کند. حکم نماز جمعه: نماز جمعه فرض است بر هر مرد بالغ و عاقل و آزاد و توانا و مقیم، پس بر زن و کودک و مسافر و انسان مریض و ناتوان و برده واجب نیست، و بجای آن نماز ظهر را می خوانند. خلاصه ی بحث: از آنجایی که روز جمعه از جایگاه مهمی برخوردار می باشد، پس شایسته است که انسان مسلمان به این روز اهتمام ورزد و کار و هرچیزی که منافات دارد ترک و خود را آماده نماید تا از ثواب و برکات روز جمعه بی بهره نماند. در پایان از خداوند می خواهیم توفیق عمل عنایت فرماید.آمين يا رب العالمين.
تبلیغات
ورود استاتید
ورود طلاب
لینک های مرتبط