منوی اصلی
Skip Navigation Links
عناوین آخرین مقالات
نظر سنجی
آمار بازدید سایت
اهمیت ذکر و دعا
دین اسلام دارای قاعده و اساس و منزلت ویژه ای است. خداوند در قرآن در سوره ی (حمد)یا (فاتحة الکتاب)دو بعد راه مستقیم را، ذکر کرده است. محور قرآن بر این دو بعد می چرخد: 1- بُعد نخست: (إِيَّاكَ نَعْبُدُ) عبادت مساوی است با ذکر 2- بُعد بعدی: (وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ) استعانت مساوی است با دعا بنا به این دو بعد تمام اعمال عبادی مانند نماز، روزه، زکات، حج، همه در واقع ذکر هستند و تمام دعاها همه استعانت محسوب می شوند. (ذکر) بعد اصلی دین اسلام و ادیان ابراهیمی است، خداوند عامل آن را جزای خیر می دهد، و تارک آن را از رحمت محروم و جهنم را برایشان آماده کرده است. بارزترین صفت ذاکرین و ثمرات ذکر:«إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَإِذَا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آيَاتُهُ زَادَتْهُمْ إِيمَانًا وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ» " انفال:آیه 2" ترجمه: «مؤمنان تنها کسانی هستند که چون نام الله برده شود، دلهایشان ترسان گردد و چون آیات او بر آنها خوانده شود، ایمانشان افزون گردد و بر پروردگارشان توکل می کنند.» *قلوبشان نرم و متین است، و دارای صبر و استقامت هستند و از آرامش برخوردار هستند، در مضیقه نیستند، اگر به ظاهر مضیقه باشد، قطعا امتحان الهی است! الَّذِينَ آمَنُوا وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ (الرّعد: 28) ترجمه: «کسانی که ایمان آوردند و دلهایشان به یاد الله آرام می گرد، آگاه باشید، تنها با یاد الله دلها آرام می گیرد.» *یاد الله آرامش دل می دهد. *یاد الله مؤمنان را از تجارت و سود و سرمایه باز نمی دارد. رِجَالٌ لَا تُلْهِيهِمْ تِجَارَةٌ وَلَا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ يَخَافُونَ يَوْمًا تَتَقَلَّبُ فِيهِ الْقُلُوبُ وَالْأَبْصَار(نور:37) ترجمه: «مردانی که هیچ تجارت و خرید فروشی آنها را از یاد الله و به پاداشتن نماز و ادای زکات غافل نمی کند، آنها از روزی می ترسند که در آن دلها و چشمها دگرگون می شود.» ذکر الله و ثمره ی افزایش رزق: لِيَجْزِيَهُمُ اللَّهُ أَحْسَنَ مَا عَمِلُوا وَيَزِيدَهُمْ مِنْ فَضْلِهِ وَاللَّهُ يَرْزُقُ مَنْ يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ (نور:38) ترجمه: « تا الله متعال بهتر از آنچه انجام داده اند به آنها پاداش بدهد و از فضل خود بر پاداش آنها بیفزاید و خداوند هر کس را که بخواهد بی حساب روزی می دهد.» ثمره دنیوی کسانی که از ذکر غافل اند: خداوند در قرآن فرموده اند: (وَمَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكًا وَ نَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْمَى (طه: 124) ترجمه:«و کسی که از یاد من روی گردان شود، پس بی گمان زندگانی تنگی خواهد داشت و روز قیامت او را نابینا بر انگیزیم.» *کسی که از یاد و ذکر خداوند دورشود، رزق و روزی بر او سخت گرفته می شود. *کسی که به دوری از یاد رحمان مشغول شود، شیطان برایش دوست و هم کیش می شود و او را احاطه میکند. وَمَنْ يَعْشُ عَنْ ذِكْرِ الرَّحْمَنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطَانًا فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ (زخرف: 36) ترجمه: « و هرکس از یاد الله رحمان غافل شود برای او شیطانی بر می گماریم پس همواره آن (شیطان) قرین او باشد.» *کسانی که از ذکر الله غافل اند در دام شیطان می افتند و سرانجام هم حزب شیطان می شوند:اسْتَحْوَذَ عَلَيْهِمُ الشَّيْطَانُ فَأَنْسَاهُمْ ذِكْرَ اللَّهِ أُولَئِكَ حِزْبُ الشَّيْطَانِ أَلَا إِنَّ حِزْبَ الشَّيْطَانِ هُمُ الْخَاسِرُونَ (مجادله:19) ترجمه: «شیطان بر آنها چیره شده پس یاد الله را از خاطر آنها برده است، آنها حزب شیطان هستند و آگاه باشید که حزب شیطان زیانکارانند.» *شیطان آنها را احاطه می کند، و از یاد الله غافل می شوند،اینها هم راه و هم گروه شیطان می باشند،همانا گروه و همراهان شیطان شکست خورده و بد سرانجام اند. *سرانجام دوری از ذکر می شود، قرین شدن شیطان، و شیطان او را احاطه می کند، و سرانجام همراه خود می گرداند،و خسران و بدبختی رابرایش رغم میزند! *کسانی که از یاد الله دور هستند،آرامش ندارند، و مانند تکه کاغذی در آسمان بی کجا و بی هدف سرگردان می شوند. این چنین افرادی اعتماد به نفسم و شخصیت ثابت و نرمالی ندارند، نمونه آنها بودایی ها و دیگر بت پرستانی است، که از عزت به خاری رسیده اند، که گاو و حیوان می پرستند. این ها ثمرات دوری از ذکر الله هستند. * قاعده ی دوستی و معرفت در بین جوامع و عصور این است، که هرکسی را یاد کنی یادت می کند، اگر یادش نکنی ، یادت نمی کند واگر مدتی یادت کند، کم کم فراموشت می کند، وای به آن روزی که انسان کسی را فراموش کند که او بهترین یار و بهترین دوست است و صاحب جلال و عظمت است که سبب فراموش شدن خود انسان می شود! ذکر و یاد الله سبب یاد آوری در نزد الله می شود و بالعکس فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ وَاشْكُرُوا لِي وَلَا تَكْفُرُونِ (بقره:152) ترجمه: «پس مرا یاد کنید تا شما را یاد کنم و سپاس مرا گویید و ناسپاسی من نکنید.» از عذاب های دنیوی فراموشی ذکر الله ترد شدن از مسیر حق و کافی است خدا رهایش کند، او را هوا و هوس به دام شیطان می اندازند. جزای اخروی : علاوه بر جزای دنیوی، جزای اخروی نیز برای فراموش کنندگان ذکر الله نیز در نظر گرفته شده است. شاید این سوال به ذهن آید که چرا باید برای ذکر نکردن کسی بازخواست شویم؟ جواب واضح است، وقتی انسان ذکر الله را در دل داشته باشد، خداوند کمکش می کند تا او در جهان هستی دچار گمراهی نشود، و همواره خدا را در نظر داشته باشد و از گناه و معصیت و ظلم دوری کند! اما عدم ذکر الله سبب گمراهی و فساد انسان می شود، و این یعنی ظلم به دیگر بندگان از جانب بنده ای که خدا را نمی شناسد. به نظر شما خداوند نباید چنین شخصی را عذاب کند. قطعا این طور است. (ان وعد الله حق)ترجمه:« آگاه باشید همانا وعده ی الله حق است.» (یونس : 55) کسی که از ذکر الله روی گردان باشد، عذاب برایش آماده شده است: وَمَنْ يُعْرِضْ عَنْ ذِكْرِ رَبِّهِ يَسْلُكْهُ عَذَابًا صَعَدًا (جن: 17) ترجمه: «و هر کس از یاد الله روی برتابد، الله او را به عذابی سخت گرفتار می سازد.» خداوند کسی را که از یاد الله غافل شود را ظالم معرفی می کند: وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ ذُكِّرَ بِآيَاتِ رَبِّهِ فَأَعْرَضَ عَنْهَا وَنَسِيَ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ إِنَّا جَعَلْنَا عَلَى قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَنْ يَفْقَهُوهُ وَفِي آذَانِهِمْ وَقْرًا وَإِنْ تَدْعُهُمْ إِلَى الْهُدَى فَلَنْ يَهْتَدُوا إِذًا أَبَدًا (کهف: 57 ) ترجمه: «و چه کسی ستمکارتر از آن کسی است که به آیات پروردگارش پند داده شود، سپس از آن روی گرداند و آنچه را با دستهای خود پیش فرستاده فراموش کرد. ما بر دلهای آنان پرده ای افکنده ایم تا نفهمند و در گوشهایشان سنگینی قرارداده ایم. و اگر آنها را به سوی هدایت بخوانی، پس هرگز هدایت نمی شوند.» بله ! چنین شخصی ظالم به خود و خانواده ی خود و جامعه نیز می باشد. زیرا که در مرحله ی اول نعمات و وجود الله را نمی شناسد، و او را نادیده می گیری پس بهتر است خودش نیز نادیده گرفته شود. و همچنین کسی که خودش ذکر نمی گوید، و حتی تصمیم برای تخریب مکان ذکر الله را نیز دارد، خداوند در دنیا برایشان ترس و دلهره را رقم میزند، و در آخرت نیز برایشان عذابی بزرگ آماده کرده است. وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ مَسَاجِدَ اللَّهِ أَنْ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ وَسَعَى فِي خَرَابِهَا أُولَئِكَ مَا كَانَ لَهُمْ أَنْ يَدْخُلُوهَا إِلَّا خَائِفِينَ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ (بقره: 114) ترجمه:« و کیست ستمکارتر از کسی که مسجدهای الله را باز داشت که در آن نام الله برده شود و در ویرانی آنها کوشید. شایسته آنان نیست جز به حال ترس وارد این مساجد شوند بهره آنان در دنیا خواری و رسوایی و در آخرت عذاب بزرگی است.» خداوند از کسانی که از یاد او غافل شده اند انتقام می گیرد، هم در دنیا و هم در آخرت: وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ ذُكِّرَ بِآيَاتِ رَبِّهِ ثُمَّ أَعْرَضَ عَنْهَا إِنَّا مِنَ الْمُجْرِمِينَ مُنْتَقِمُونَ (سجده : 22) ترجمه: « و کیست ستمکارتر از آن کسی که به آیات پروردگارش پند دهند، آنگاه از آن اعراض کند؟ بی گمان ما از مجرمان انتقام خواهیم گرفت.» ذکر دارای دایره ی گسترده ای می باشد، علاوه بر بحث نماز و زکات در بحث ذبح و خوردن و نوشیدن نیز مطرح است. نمونه های ذکر:الف: ذکر خاص ب: ذکر عام *ذکر خاص دارای شرایط و ضوابط مانند: نماز و ... *ذکر عام: تسابیح و... خداوند برای هر قوم و قبیله ای نبی و داعی فرستاده است، تا برای غافل نشدن از یاد الله آن ها را یاری کند. وَلِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنَا مَنْسَكًا لِيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَى مَا رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَةِ الْأَنْعَامِ فَإِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ فَلَهُ أَسْلِمُوا وَبَشِّرِ الْمُخْبِتِينَ (حج:34) ترجمه:« و برای هر امتی قربانی دادیم، تا نام الله را بر چهارپایانی که روزیشان داده ایم ببرند، پس معبود شما، معبود یگانه است.برای او تسلیم شوید و به فروتنان بشارت دهید.» ذکر و یاد الله در وقت خوردن و آشامیدن: فَكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ إِنْ كُنْتُمْ بِآيَاتِهِ مُؤْمِنِينَ (انعام: 118) ذکر بودن نماز: نماز یکی از لوازم ذکر الله است که خیلی هم مهم و ویژه است. إِنَّنِي أَنَا اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدْنِي وَأَقِمِ الصَّلَاةَ لِذِكْرِي (طه:14) ترجمه: « یقیناً من الله هستم، هیچ معبودی جز من نیست، پس مرا پرستش کن و نماز را برای یاد من بر پا دار.» هدف از عبادت و نماز در این آیه ذکر الله معرفی شده است. این آیه نماز را یک ذکر ویژه معرفی کرده است، و اوراد و تسابیح را ذکر عمومی و بر آن نیز تاکید کرده است. فَإِذَا قَضَيْتُمُ الصَّلَاةَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَى جُنُوبِكُمْ فَإِذَا اطْمَأْنَنْتُمْ فَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ إِنَّ الصَّلَاةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَوْقُوتًا (نساء:103) ترجمه: « پس چون نماز را به پایان رساندید، الله را ایستاده و نشسته و بر پهلوی خویش یاد کنید، و هر گاه آرامش یافتید، نماز را بر پا دارید، که همانا نماز در اوقات معینی بر مؤمنان واجب شده است» ذکر عمومی و کلی دارای وقت و مکان خاصی نیست، اما ذکرهای خاص مانند، نماز و روزه و .. دارای شرایط و زمان و قاعده یخاص می باشند. در این آیه نیز اشاره ای صریح به ذکر بودن نماز جمعه دارد: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ (جمعه:9) ترجمه: « ای کسانی که ایمان آورده اید، هنگامی که در روز جمعه برای نماز اذان گفته شد به سوی ذکر الله بشتابید و خرید و فروش را رها کنید، اگر بدانید این برای شما بهتر است.» خداوند ذکر الله را مانع کسب و کار نمی داند، بلکه آنها بعد از ذکر الله به کسب و کار وا می دارد. وَأَقِمِ الصَّلَاةَ طَرَفَيِ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِنَ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ ذَلِكَ ذِكْرَى لِلذَّاكِرِينَ (هود:114) وَاصْبِرْ فَإِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ (هود:115) ترجمه: « و در دو طرف روز و ساعاتی از شب نماز را بر پادار بی شک نیکیها بدیها را از بین می برند، این پندی برای پند پذیران است(114) و صبر کن، پس بی گمان الله پاداش نیکو کاران را ضایع نخواهد کرد.(115) ذکر بودن قرآن: إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعَالَمِينَ (تکویر: 27) لِمَنْ شَاءَ مِنْكُمْ أَنْ يَسْتَقِيمَ (تکویر:28) وَمَا تَشَاءُونَ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ (تکویر:29) ترجمه: « این (قرآن) چیزی جز پند و اندرز برای جهانیان نیست * برای کسی از شما که بخواهد راه راست در پیش گیرد. * و شما نمی خواهید مگر آنکه پروردگار جهانیان است. قرآن کریم خواندنش ذکر، عمل به آن ذکر و تمام مطالب وارده در آن نیز ذکر می باشند. ذکر بودن حج: هدف از حج و عمره و مناسک آن چیزی جز ذکر الله در موعد و مکان خاص با شرایط خاص نیست. لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلًا مِنْ رَبِّكُمْ فَإِذَا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفَاتٍ فَاذْكُرُوا اللَّهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ وَاذْكُرُوهُ كَمَا هَدَاكُمْ وَإِنْ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الضَّالِّينَ (بقره:198) ترجمه:« گناهی بر شما نیست که از فضل پروردگارتان طلب کنید، و هنگامی که از عرفات کوچ کردید، الله را نزد مشعرالحرام یاد کنید همچنان که شما را هدایت کرد و اگر چه پیش از آن از گمراهان بودید.» ذکر در همه حال و در همه جا: ذکر عام ، ذکری که وضو نمی خواهد، مکان خاص نمی خواهد، زمان نمیبرد و زمان خاص نمی خواهد. الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَى جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذَا بَاطِلًا سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ (آل عمران : 191) ترجمه: « کسانی که الله را در حال ایستاده و نشسته، و بر پهلوی خویش یاد می کنند، و در آفرینش آسمانها و زمین می اندیشند، پروردگارا اینها را بیهوده نیافریده ای، منزّهی تو، پس ما را از عذاب آتش نگاه دار.» ذکر الله مانند، ذکر پدرانتان:( فَإِذَا قَضَيْتُمْ مَنَاسِكَكُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَذِكْرِكُمْ آبَاءَكُمْ أَوْ أَشَدَّ ذِكْرًا فَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا وَمَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ خَلَاقٍ (بقره: 200) ترجمه: پس چون مناسک (حج) خود را به جای آورید، خدا را یاد کنید همانند یاد کردن پدرانتان بلکه بیشتر از آن، از مردم کسانی هستند که می گویند « پروردگارا! به ما در دنیا عطا کن» و او را در آخرت بهره ای نیست. ذکر آشکار و ذکر پنهان: وَاذْكُرْ رَبَّكَ فِي نَفْسِكَ تَضَرُّعًا وَخِيفَةً وَدُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ بِالْغُدُوِّ وَالْآصَالِ وَلَا تَكُنْ مِنَ الْغَافِلِينَ (205) إِنَّ الَّذِينَ عِنْدَ رَبِّكَ لَا يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِهِ وَيُسَبِّحُونَهُ وَلَهُ يَسْجُدُونَ (اعراف:206) ترجمه: «وپروردگارت را در دل خود, با تضرع وبیم, نه با صدای بلند, در صبحگاهان وشامگاهان, یادکن, واز غافلان مباش. * همانا کسانی که در نزد پروردگار تو هستند، از عبادتش تکبر نمی ورزند، و او را به پاکی یاد می کنند و برایش سجده می کنند.» شکر نعمت نیز ذکر است. یاد آوری و سپاس الله از اذکار الله است.توکل نیز از ثمرات ذکر الله است! يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ هَمَّ قَوْمٌ أَنْ يَبْسُطُوا إِلَيْكُمْ أَيْدِيَهُمْ فَكَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ (مائده:11) ترجمه: ای کسانی که ایمان آورده اید!نعمت خدا را بر خود به یاد آورید، آنگاه که گروهی ( از دشمنان) قصد کردند که به سوی شما دست دراز کنند، پس ( خداوند) دست آنها را از شما باز داشت و از خدا بترسید، و مومنان باید تنها بر خدا توکل کنند. عوامل دور کننده از ذکر: إِنَّمَا يُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ فِي الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ وَيَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَعَنِ الصَّلَاةِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ (مائده:91) ترجمه: همانا شیطان می خواهد با شراب و قمار در میان شما عداوت و کینه ایجاد کند و شما را از یاد خدا و از نماز باز دارد؛ پس آیا شما خودداری خواهید کرد ؟! نوشیدن خمر و شراب باعث دوری از ذکر الله می شود. *کینه و عدوات باعث دوری از یاد الله می شود. *غرور و تکبر نیز انسان را غافل می کند. *حسد و طمع از بدترین اخلاقیاتی است که انسان را از یاد خدا غافل میکند. ذکر در بین اهل کتاب: يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَأَنِّي فَضَّلْتُكُمْ عَلَى الْعَالَمِينَ (بقره:122) ترجمه: ای بنی اسرائیل! نعمت مرا، که بر شما ارزانی داشتم به یاد آورید، و (نیز) آنکه من شما را بر جهانیان (معاصرتان) برتری بخشیدم. بقیه ادیان آسمانی نیز توصیه ذکر و اذکار شده اند. توصیه الله به مومنان برای اهمیت دادن به ذکر: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُلْهِكُمْ أَمْوَالُكُمْ وَلَا أَوْلَادُكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَأُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ (منافقون:9) ترجمه: ای کسانی که ایمان آورده اید! اموالتان، و فرزندانتان شما را از یاد الله غافل نکند، و هرکس که چنین کند، پس انان زیانکارانند.ای مومنان! اموالتان را به هلاکت نرسانید، و اولادتان را نیز بدبخت نکنید، بوسیله ی دوری از ذکر الله آنها قطعا هلاک و بیچاره می شوند. وزیانی بس عظیم می کنند، اموالتان را با انفاق از هلاکت نجات دهید، و این یک ذکر ویژه و لازمه ی اموال است، قبل از اینکه مرگ به سراغتان بیاید.اولادتان را از فراموشی الله و ذکر او آگاه سازید:(قوا انفسکم و اهلیکم نارا) (تحریم:6) ترجمه: «خودتان و اهلتان را از آتش جهنم نگه دارید.» دعا: بُعد دیگر اسلام بعد استعانت است، لازمه ی بعد اولی بعد دوم است! هر یک از دو بعد اگر عیب داشته باشند، در اسلام و وحدانیت عیب ایجاد می شود! ذکر و دعا دو بعدی هستند،که نمی توانند از هم جدا باشند، باید در کنار هم باشند، و در یک سو نیز حرکت کنند. فراخوان الله برای جمع آوری درخواست های بندگان در همه جا و درهمه وقت :وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَلْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ (بقره:186) ترجمه: و چون بندگانم، از تو درباره من بپرسند، بگو: به راستی که من نزدیکم، دعای دعا کننده را هنگامی که مرا بخواند؛ اجابت می کنم. پس (آنان) باید دعوت مرا بپذیرند، و به من ایمان بیاورند، باشد که راه یابند. نمونه ی دعا و استعانت انبیاء و ثمره ی آن: زکریا از انبیاء بنی اسرائیل به این فرخوان الله گوش داد، و نتیجه گرفت: هُنَالِكَ دَعَا زَكَرِيَّا رَبَّهُ قَالَ رَبِّ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ (آل عمران:38) ترجمه: آنجا (بود که) زکریا پروردگارش را خواند، (و) گفت: «پروردگارا! از طرف خود فرزند پاکیزه ای به من عطا کن، به درستی تو شنونده دعایی». ابراهیم پدر انبیاء و خلیل الله او نیز الله را خواند و فراخوانش را قبول کرد و از درگاهش خواست و نتیجه دید: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي وَهَبَ لِي عَلَى الْكِبَرِ إِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ إِنَّ رَبِّي لَسَمِيعُ الدُّعَاءِ (39) رَبِّ اجْعَلْنِي مُقِيمَ الصَّلَاةِ وَمِنْ ذُرِّيَّتِي رَبَّنَا وَتَقَبَّلْ دُعَاءِ (40) رَبَّنَا اغْفِرْ لِي وَلِوَالِدَيَّ و َلِلْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ يَقُومُ الْحِسَابُ (41)(إبراهیم) ترجمه: ستایش از آن خداوند است که در (سن) پیری ، اسماعیل و اسحاق به من عطا فرمود، مسلماً پروردگار من شنونده ی دعاست(39) پروردگارا ! مرا بر پا دارنده ی نماز قرار بده ، و از فرزندانم (چنین فرما) ، پروردگارا ! و دعای مرا بپذیر!(40) پروردگارا ! مرا و پدر و مادر مرا ، و مؤمنان را (در) روزی که حساب بر پا می شود بیامرز» (41). دعا و استعانت امری ذاتی و فطری در انسان: جالب اینجاست که هر انسانی فی نفسه فرخوان الله را اجرا می کند و به آن توجه می کند! مخصوصا زمانی که در گرفتاری افتاده است! وخداوند در این شرایط هم بدادش می رسد! وَإِذَا مَسَّ الْإِنْسَانَ الضُّرُّ دَعَانَا لِجَنْبِهِ أَوْ قَاعِدًا أَوْ قَائِمًا فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُ ضُرَّهُ مَرَّ كَأَنْ لَمْ يَدْعُنَا إِلَى ضُرٍّ مَسَّهُ كَذَلِكَ زُيِّنَ لِلْمُسْرِفِينَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ (یونس:12) ترجمه: وچون به انسان زیان (و رنجی) برسد ، (در هر حال که باشد) به پهلو خوابیده ، یا نشسته ، یا ایستاده، ما را می خواند . پس هنگامی که آن زیان (و رنج) از او بر طرف کریم ، چنان می رود که گویی هرگز ما را برای دفع زیان (و رنج) که به او رسیده بود ، نخوانده است ، این گونه برای اسرافکاران ،آنچه می کردند (در نظرشان) زینت داده شده است . نمونه های الفاظ و نحوه ی درخواست: مجموعه ی ربنا ها در قرآن از زبان انبیاء و صالحین :وَإِذْ يَرْفَعُ إِبْرَاهِيمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَإِسْمَاعِيلُ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ (127) رَبَّنَا وَاجْعَلْنَا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِنَا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ وَأَرِنَا مَنَاسِكَنَا وَتُبْ عَلَيْنَا إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ (128) (بقره) ترجمه: و (به یاد آورید) هنگامی را که ابراهیم و اسماعیل پایه های خانه (کعبه) را بالا می بردند،(و می گفتند:) « پروردگارا! از ما بپذیر، همانا که تویی شنوای دانا.(127) پروردگارا! ما را فرمانبردار خودت قرار ده، و از فرزندانمان امتی فرمانبردار خود (پدید آور) و طرز عبادتمان را به ما نشان ده، و توبه ما را بپذیر، بدرستی که تو توبه پذیر مهربانی(128). بهترین حلال مشکلات دعا از الله: أَمَّنْ يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوءَ وَيَجْعَلُكُمْ خُلَفَاءَ الْأَرْضِ أَإِلَهٌ مَعَ اللَّهِ قَلِيلًا مَا تَذَكَّرُونَ (نمل:62 ) ترجمه: (آیا این بتها بهتراند) یا کسی که (دعای) مضطر (= درمانده) را اجابت می کند؛ چون او را بخواند، و گرفتاری را بر طرف می سازد، و شما را جانشینان زمین قرار می دهد، آیا معبودی دیگری با الله است ؟! چه اندک پند می گیرید. دعا عمل صالحین و مسلمین است: وَمَنْ أَحْسَنُ قَوْلًا مِمَّنْ دَعَا إِلَى اللَّهِ وَعَمِلَ صَالِحًا وَقَالَ إِنَّنِي مِنَ الْمُسْلِمِينَ (فصلت:33) ترجمه: و چه کسی خوش گفتار تر است از کسی که به سوی خدا دعوت کند، و کار شایسته انجام دهد، و گوید: « بی شک من از مسلمانان هستم؟!» انسان همواره نا امید است، آن هم در وقتی که امر سختی بر او وارد می شود، خوبی ها را فراموش می کند.انسان مومن باید در برابر مصایب صبر کند و از الله جایزه دریافت کند. لَا يَسْأَمُ الْإِنْسَانُ مِنْ دُعَاءِ الْخَيْرِ وَإِنْ مَسَّهُ الشَّرُّ فَيَئُوسٌ قَنُوطٌ (49) وَلَئِنْ أَذَقْنَاهُ رَحْمَةً مِنَّا مِنْ بَعْدِ ضَرَّاءَ مَسَّتْهُ لَيَقُولَنَّ هَذَا لِي وَمَا أَظُنُّ السَّاعَةَ قَائِمَةً وَلَئِنْ رُجِعْتُ إِلَى رَبِّي إِنَّ لِي عِنْدَهُ لَلْحُسْنَى فَلَنُنَبِّئَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِمَا عَمِلُوا وَلَنُذِيقَنَّهُمْ مِنْ عَذَابٍ غَلِيظٍ (50) وَإِذَا أَنْعَمْنَا عَلَى الْإِنْسَانِ أَعْرَضَ وَنَأَى بِجَانِبِهِ وَإِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ فَذُو دُعَاءٍ عَرِيضٍ (51)(فصلت) ترجمه: انسان (هرگز) از طلب خیر (ونیکی) خسته نمی شود, واگر شر (وبدی) به او برسد, مأیوس ونا امید می شود(49). واگر پس از رنجی که به او رسیده است, رحمتی از سوی خود به او بچشانیم, مسلماً می گوید: «این حق من است, وگمان نمی کنم قیامت بر پا می شود, و (به فرض) اگر به سوی پروردگارم باز گردانده شوم, بی گمان برای من نزد او (پاداشهای) نیکو (وخوش) است». پس بی گمان کسانی که کافر شدند به آنچه کرده اند آگاه خواهیم کرد, و از عذاب سخت به آنها می چشانیم(50) و هرگاه بر انسان (خیر و) نعمتی عطاء نمائیم, روی می گرداند, و متکبرانه (از حق) دور می شود, و هرگاه شر (وبدی) به او برسد, پس دعایش (برای دفع آن) افزون می شود(51). نکته ی بسیار جالب:خداوند از بندگان شرور نیز در خواستشان را قبول می کند از باب اینکه به آنها ثابت شود خیلی سخت در اشتباه هستند و حتی برای مقابله با الله نیز از خود الله کمک می خواهند نمونه اش ابلیس که در بعد از اخراج از درگاه الله از الله برای مقابله با دستور و منش الله فرصت و کمک خواست و الله درخواستش را قبول کرد باز هم ابلیس جهلش او را نفهماند که چه می کند ! *پس عزیزان همواره ذاکر و داعی باشیم، ذاکر ویژه و داعی ویژه ! لوازم درخواست:صحت دعا 1. حلال بودن دعا 2. حلال خور بودن داعی 3. واقع بودن دعا 4. خسته نشدن از دعا گاها در دعا و قبولی آن، وقت و زمان مطرح است. زیرا این موضوع مطرح می شود، هر کسی که برای درخواستش ارزش قائل است پیمودن راه و گذاشتن وقت برایش مهمتر است پس به این خاطر خداوند زمان ها و مکان های برای قبولی دعا معرفی کرده است و همچنین اشخاصی را نیز در قبولی دعا مهم معرفی کرده است. مکان ها مانند مساجد و زمان ها مانند: ماه های ویژه مانند رمضان و..اشخاص مانند: والدین (ذکر و دعا باید راه و مسلک انسان باشند.)
تبلیغات
ورود استاتید
ورود طلاب
لینک های مرتبط